Een buurman die een grote bloembak precies voor zijn huis, aan de rand van de straat, plaatst om iedereen te ontmoedigen om daar te parkeren: de scène is alledaags in veel woonwijken. De reflex lijkt onschuldig, soms zelfs esthetisch. Maar juridisch gezien is het plaatsen van bloempotten voor je huis om een parkeerplaats te reserveren een strafbare praktijk, ongeacht het object dat wordt gebruikt.
Aansprakelijkheid en bloempotten op het trottoir: het risico dat vaak wordt onderschat
Men denkt vaak aan de boete, zelden aan wat er gebeurt als iemand zich verwondt. Een bloempot die op een trottoir of aan de rand van de weg staat, zelfs als deze stabiel lijkt, kan omvallen door de wind, een schok of een herhaaldelijk passeren van kinderwagens en rolstoelen.
Als een voetganger struikelt, als een fietser afwijkt om het obstakel te vermijden, als een kind zich snijdt aan een stuk gebroken terracotta, is de civiele aansprakelijkheid van de bewoner aan de orde. We spreken dan niet meer van een eenvoudige overtreding, maar van het vergoeden van medische kosten, zelfs van rechtsvervolging in geval van ernstige verwondingen.
Dit punt is des te delicaat omdat veel woningverzekeringen de schade die binnen het huis of in de privé-afhankelijkheden wordt veroorzaakt, dekken, maar niet die veroorzaakt door een object dat zonder toestemming op het openbaar domein is geplaatst. Voordat men zich afvraagt of men een boete riskeert, zou men moeten controleren of men bloempotten voor zijn huis mag plaatsen zonder zich bloot te stellen aan een verzekeringsleemte.
Trottoir en openbaar domein: waarom geen enkele omwonende privaat recht heeft
Het trottoir voor een huis maakt deel uit van het gemeentelijke openbare domein. Het gebruik ervan is bestemd voor de circulatie van voetgangers. Zelfs als men het al jaren onderhoudt, zelfs als men de rand heeft gefinancierd of de tegels heeft vervangen, creëert dit geen recht van gebruik.
Het plaatsen van een object op deze ruimte zonder toestemming, of het nu een paal, een omgekeerde vuilnisbak of een bloembak is, vormt een illegale bezetting van de openbare weg. De kwalificatie hangt niet af van de aard van het object of het decoratieve aspect ervan: het feit dat men een ruimte die bestemd is voor collectief gebruik voor privédoeleinden bezet, is het probleem.
Overtreding en ambtelijke verwijdering
De boete die kan worden opgelegd valt onder klasse 4. De gemeente kan bovendien overgaan tot ambtelijke verwijdering van de objecten, soms zonder voorafgaande kennisgeving in dichtbebouwde gebieden. De terugkoppeling varieert op dit punt per stad: sommige waarschuwen per post, anderen verwijderen direct na een melding.
Er bestaat geen uniforme nationale regel over de tolerantie van bloeiende trottoirs. Wat in de ene gemeente wordt aangemoedigd (participatieve vergroening, vergunning om te vergroenen) kan in de buurgemeente worden bestraft. Het hangt allemaal af van de geldende gemeentelijke verordening en de lokale politieke wil.
Het trottoir vergroenen zonder een plek te reserveren: het kader van de vergunningen voor vergroening
Verschillende Franse steden bieden een regeling aan die “vergunning voor vergroening” wordt genoemd, waarmee bewoners worden toegestaan om plantenbakken te plaatsen of te planten aan de voet van hun gevel. Dit kader bestaat precies om de verfraaiing van de toe-eigening te onderscheiden.
De voorwaarden die door deze regelingen worden opgelegd, tonen duidelijk de scheidslijn aan:
- De aanplantingen mogen de voetgangerscirculatie niet hinderen, met een vrije doorgang die behouden blijft (vaak minstens de helft van de breedte van het trottoir)
- Het verklaarde doel moet vergroening zijn, niet de privatisering van een parkeerplaats
- De begunstigde verplicht zich om de planten te onderhouden en de installatie te verwijderen als de gemeente daarom vraagt
- Geen enkel groot of zwaar object mag een gevaarlijk obstakel vormen voor personen met beperkte mobiliteit
Met andere woorden, een gemeente kan aanmoedigen om de ruimte voor je huis te vergroenen, terwijl ze degene die dezelfde plantenbak als een anti-parkeerbarrière gebruikt, bestraft. Versieren is niet hetzelfde als reserveren.
Legale alternatieven om de toegang voor je huis te beschermen
Wanneer het echte probleem een terugkerend hinderlijk parkeren is (voertuigen die een garage-ingang blokkeren, bestelwagens die op een boot parkeren), zijn er middelen die niet via zelfrechtvaardiging met een geranium gaan.
Verzoek om markering op de grond of een bord
Men kan de gemeente verzoeken om de installatie van een parkeerverbodsbord voor een toegankelijke ingang, of om de markering van een boot. Deze administratieve procedure is de enige die een juridische basis biedt om verkeerd geparkeerde voertuigen te beboeten.
Melding bij de autoriteiten
Een voertuig dat voor een garage-ingang parkeert die is gemarkeerd door een verlaagd trottoir, pleegt een overtreding van de Wegcode. Contact opnemen met de gemeentepolitie blijft de meest directe optie, ook al variëren de responstijden per gemeente.
Verzoek om tijdelijke gebruiksvergunning
Voor een tijdelijk behoefte (werkzaamheden, verhuizing) is het mogelijk om de gemeente om een tijdelijke parkeervergunning te vragen. Dit administratieve document is het enige dat legaal een plek op de openbare weg voor een beperkte tijd kan reserveren.
Vereniging van mede-eigenaars en gemeenschappelijke ruimtes: een veelvoorkomende verwarring
In een vereniging van mede-eigenaars wordt de situatie ingewikkelder. De binnenplaats, de residentiële parkeerplaats of het privé-trottoir (dat eigendom is van de vereniging en niet van de gemeente) vallen onder het reglement van de mede-eigendom, niet onder de Wegcode.
Een mede-eigenaar die bloempotten in een gemeenschappelijke binnenplaats plaatst om zijn gebruikelijke plek “te markeren”, kan door de syndicus op zijn plaats worden gewezen. De gemeenschappelijke delen kunnen niet door één enkele mede-eigenaar worden toegeëigend, zelfs niet symbolisch. De syndicus kan verwijdering eisen en, in geval van weigering, de rechtbank inschakelen.
De nuance is significant: op het openbaar domein is het de gemeente die sanctioneert. In de vereniging van mede-eigenaars is het de syndicus die optreedt namens het collectief. In beide gevallen creëert de bloempot geen recht.
Of het nu op een gemeentelijk trottoir of in een binnenplaats van een mede-eigendom is, de fundamentele regel blijft hetzelfde: een gedeelde ruimte kan niet worden geprivatiseerd met een object, hoe bloemrijk het ook is. Er zijn rechtsmiddelen, maar ze verlopen via de gemeente, de syndicus of de gemeentepolitie, nooit via een bloembak met geraniums die ‘s ochtends vroeg is neergezet.