De alsem (Tanacetum vulgare) vermenigvuldigt zich op drie manieren: door zaai, het verdelen van de kluit en het stekken van stelen. Elke methode benut een specifieke biologische eigenschap van deze vaste plant uit de familie van de Asteraceae, waarvan het netwerk van schuine ondergrondse rhizomen de belangrijkste motor van verspreiding vormt. Het begrijpen van dit wortelnetwerk voordat de plant wordt vermeerderd, voorkomt twee veelvoorkomende valkuilen: te weinig planten verkrijgen of de alsem het hele tuin laten koloniseren.
Rhizomen van de alsem: het mechanisme dat je moet beheersen voor elke vermenigvuldiging
De gewone alsem beperkt zich niet tot het produceren van zaden. Ze geeft ondergrondse stelen af die zich zijwaarts uitstrekken vanaf de hoofdvoet. Elk fragment van een rhizoom dat in de grond blijft, kan een autonome plant regenereren, met zijn eigen wortels en luchtstelen.
Dit gedrag plaatst de alsem onder de invasieve vaste planten. Voor de tuinier die de plant op een gecontroleerde manier wil vermeerderen, betekent dit dat het verdelen van de kluit de meest betrouwbare en snelste methode blijft. Het maakt gebruik van het bestaande wortelnetwerk zonder dat er stukjes rhizoom willekeurig in de aangrenzende bedden verspreid worden.
Voordat je gaat verdelen of stekken, is het beter om de beschikbare ruimte in de moestuin of de tuin te evalueren. Als de alsem moet samenleven met andere gewassen, beperkt het plaatsen van ondergrondse anti-rhizoom barrières op een diepte van 30 tot 40 cm effectief haar uitbreiding, zoals de tuinierstips van Les Défricheurs over het beheer van deze plant beschrijven.
Kluit verdelen in de lente: stap-voor-stap techniek
Het verdelen is de meest geschikte vermeerderingsmethode voor de alsem. Het produceert al gewortelde planten die binnen enkele weken weer op gang kunnen komen.
Wanneer de alsem te verdelen
De lente, zodra de eerste scheuten de grond doorbreken, biedt de beste omstandigheden. De plant komt uit de rust, de opgeslagen reserves in de rhizomen voeden de hergroei. Elke twee tot drie jaar verdelen verjongt zowel de moederplant als beperkt haar verspreiding.
Afname en herplanting
Steek de hele kluit met een spade op om niet te veel wortels te snijden. Scheid deze in porties met elk minstens twee of drie ogen (zichtbare knoppen op de rhizoom) en een behoorlijke wortelmassa.
- Herplant elk stuk in goed doorlatende grond, met een afstand van ongeveer veertig centimeter tussen de planten om ze ruimte te geven
- Geef bij het planten royaal water, en houd de grond gedurende de eerste twee weken vochtig
- Verwijder droge of beschadigde stelen om de energie op de nieuwe scheuten te concentreren
De alsem accepteert zandige, kalkhoudende of stenige bodems. Een zonnige of halfschaduwrijke locatie is geschikt, wat een goede aanpassingsmarge biedt in de meeste tuinen.
Zaai van alsem: een langzamere maar nuttige optie in grote hoeveelheden
De zaai is bedoeld voor tuinierders die een groot oppervlak willen bedekken of die geen toegang hebben tot een moederplant. De zaden van alsem zijn zeer fijn: ze worden oppervlakkig gezaaid, zonder ze met aarde te bedekken, omdat ze licht nodig hebben om te kiemen.
Germination voorwaarden
Zaai onder een afdak aan het einde van de winter in een lichte, vochtig gehouden ondergrond. De opkomst duurt enkele weken. De zaailingen zijn fragiel en groeien langzaam in vergelijking met een stuk rhizoom dat al over reserves beschikt.
Verplant in de volle grond na de laatste vorst, wanneer de planten minstens vier tot vijf echte bladeren hebben. De bloei vindt meestal niet plaats in het eerste jaar, in tegenstelling tot de verdelingen die al in de zomer daarop kunnen bloeien.
Beperkingen van de zaai
De alsem zaait zich spontaan opnieuw in de tuin, soms in overvloed. Hoewel gecontroleerde zaai de mogelijkheid biedt om de startlocatie te kiezen, ontslaat het je niet van het toezicht op de natuurlijke verspreiding van de zaden zodra de plant in bloei staat. Het afsnijden van de bloeiwijzen voordat ze zaad zetten, vermindert dit risico.
Stengelstekken van alsem: aanvullende techniek in de zomer
Stengelstekken werken bij alsem, ook al is deze methode minder gedocumenteerd dan de verdeling. Het houdt in dat je een stuk van een kruidachtige (niet verhoute) stengel aan het begin van de zomer afneemt, wanneer de plant in volle groei is.
Snijd een segment van ongeveer tien centimeter onder een knoop af. Verwijder de bladeren aan de onderkant, behoud alleen de twee of drie bovenste paren. Plant de stek in een mengsel van zand en potgrond dat vochtig wordt gehouden, in de schaduw.
Het wortelen vereist enkele weken aandacht voor de bewatering. Het percentage hergroei is lager dan bij de verdeling, maar stekken blijft nuttig wanneer je de moederplant niet kunt uitgraven, bijvoorbeeld in een gedeelde tuin of bij een buur.
De alsem na vermenigvuldiging beheersen: barrières en potcultuur
De alsem vermeerderen zonder haar opsluiting te plannen, betekent een probleem planten voor de volgende seizoenen. Twee benaderingen werken goed.
- Anti-rhizoom barrières van polypropyleen, begraven op 30 tot 40 cm diepte rond het plantgebied, blokkeren de zijwaartse voortgang van de ondergrondse stelen
- De teelt in een grote pot of bak maakt het mogelijk om te profiteren van de afschrikkende eigenschappen van de alsem (tegen bladluizen, mieren en andere plagen van de moestuin) zonder risico op het veroveren van aangrenzende bedden
- Regelmatig maaien aan de rand van het perk snijdt de uitlopers die proberen te ontsnappen, op voorwaarde dat dit elke paar weken tijdens het groeiseizoen gebeurt
In pot vraagt de alsem om een diepe container om het wortelnetwerk te huisvesten, en een goed doorlatende ondergrond. Geef regelmatig water, want de potgrond droogt sneller uit dan de volle grond. Verpot of verdeel de inhoud van de bak wanneer de bladeren beginnen te verwelken door gebrek aan ruimte.
De methodisch vermeerderde alsem produceert snel een voorraad nuttige planten voor de tuin, of het nu gaat om het bereiden van een afschrikkende bereiding van de bladeren en stelen, of om nuttige insecten aan te trekken met zijn gele zomerse bloemen. Het echte werk van de tuinier begint na het planten: de rhizomen in de gaten houden, niet aanmoedigen.